„Autonomia finansowa samorządu terytorialnego to zagadnienie złożone i wielowymiarowe, które autorzy ukazują w sposób wyjątkowo przejrzysty. Monografia trafnie wpisuje się w debatę nad systemem finansowania jednostek samorządu terytorialnego, poruszając kluczowe problemy ich sytuacji finansowej, dynamiki zmian oraz czynników kształtujących tę autonomię.

To publikacja potrzebna i wartościowa, gdyż łączy teorię z praktyką. Zawarte w niej wnioski wynikają ze starannie przeprowadzonych badaniach empirycznych, są zaprezentowane w jasnej, logicznej formie, wzbogaconej tabelami i rysunkami.

Książka zainteresuje badaczy, wykładowców, studentów oraz przedstawicieli administracji publicznej, a zatem wszystkich, którzy poszukują rzetelnej wiedzy, pomocnej w doskonaleniu funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego. To lektura zalecana dla każdego, kto chce pogłębić wiedzę dotyczącą wyzwań i kierunków rozwoju finansów lokalnych.”

Z recenzji dra hab. Pawła Galińskiego

Spis treści

Wprowadzenie

1. Subsydiarność – decentralizacja – autonomia

1.1. Zasada subsydiarności (pomocniczości)

1.2. Decentralizacja państwa

1.2.1. Kraje silnie scentralizowane

1.2.2. Kraje unitarne o ograniczonej samorządności

1.2.3. Kraje unitarne zdecentralizowane

1.2.4. Kraje o silnej orientacji regionalnej

1.2.5. Kraje federalne

1.2.6. Polska

1.3. Autonomia jednostek samorządu terytorialnego – istota, wymiary, determinanty

1.4. Autonomia finansowa a recentralizacja

1.5. Pomiar autonomii finansowej – zagadnienia wstępne

2. System finansowania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce

2.1. Dochody podatkowe i niepodatkowe jednostek samorządu terytorialnego

2.1.1. Dochody podatkowe

2.1.2. Dochody niepodatkowe

2.2. Dochody majątkowe i bieżące (niemajątkowe) jednostek samorządu terytorialnego

2.3. Dochody własne, subwencja ogólna i dotacje celowe

2.3.1. Dotacje celowe

2.3.2. Subwencja ogólna – istota i mechanizm redystrybucyjny

2.3.3. Dochody własne jednostek samorządu terytorialnego

3. Znaczenie dochodów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego

3.1. Podatek od nieruchomości

3.1.1. Europejskie modele podatku od nieruchomości

3.1.2. Funkcje i znaczenie podatku od nieruchomości

3.1.3. Podatek od nieruchomości w Polsce

3.2. Podatek rolny

3.3. Podatek leśny

3.4. Podatek od środków transportowych

3.5. Karta podatkowa jako opodatkowanie działalności gospodarczej osób fizycznych

3.6. Podatek od spadków i darowizn

3.7. Podatek od czynności cywilnoprawnych

3.8. Dochody z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych

3.9. Dylematy interpretacyjno-klasyfikacyjne

4. Dług w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego

4.1. Instrumenty dłużne

4.1.1. Kredyty bankowe w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego

4.1.2. Obligacje komunalne w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego

4.1.3. Niestandardowe instrumenty finansowe

4.2. Reguły fiskalne dotyczące zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego

4.3. Poziom zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego w Polsce

4.4. Indywidualny wskaźnik zadłużenia

5. Autonomia finansowa gmin w Polsce

5.1. Autonomia fiskalna

5.2. System transferów finansowych

5.3. Niezależność finansowa

5.4. Swoboda zadłużania się

Podsumowanie i wnioski

Bibliografia

Załączniki

Spis rysunków

Spis tabel